Mješoviti timovi naučnika i građana otkrili su dvije nove vrste puževa na sjeverozapadu Crne Gore, a nalazi su objavljeni u časopisu otvorenog pristupa, koji prolazi stručnu recenziju, Biodiversity Data Journal. Otkriće naglašava značaj ovog područja za skriveni biodiverzitet i dodatno osnažuje zahtjeve lokalnih zaštitnika prirode da se kanjon Komarnice uključi u UNESCO lokalitet Svjetske baštine Durmitor, kao i da se odustane od planova za izgradnju hidroenergetske akumulacije u kanjonu.
Opisi dvije nove vrste evropske faune puževa, nazvane Cochlostoma komarnica i Cochlostoma dobrido, objavljeni su danas u časopisu otvorenog pristupa Biodiversity Data Journal.
Ovi elegantni puževi, koji još nemaju nazive na engleskom jeziku, imaju kupaste kućice duge oko 7 mm i žive na krečnjačkim stijenama, gdje se hrane algama i lišajevima. Za razliku od većine kopnenih puževa, oči im se ne nalaze na vrhovima očnih pipaka, već sa strane glave. Njihove kućice imaju i kružni disk pričvršćen za zadnji dio tijela, koji može zatvoriti otvor kućice poput vrata.
Puževe su otkrili timovi organizacije Taxon Expeditions, koja organizuje prava naučna istraživanja kojima se može pridružiti svako. Od 2018. do 2025. godine, ekspedicije u Crnoj Gori organizovane su u okviru saradnje organizacije Taxon Expeditions, neprofitne fondacije Taxon Foundation i lokalnih partnera iz Crnogorskog društva ekologa.
Mješoviti timovi međunarodnih istraživača, građana-naučnika, lokalnih studenata i zaštitnika prirode proučavali su biodiverzitet Nacionalnog parka Durmitor i kanjona Komarnice. Novi puževi pronađeni su na nekoliko lokaliteta tokom terenskog rada u surovom planinskom predjelu, ali je tek nakon disekcije i genetičke analize u terenskoj laboratoriji potvrđeno da je riječ o novim vrstama.
Tokom glasanja u kampu, tim je odlučio da vrste nazove po lokalitetima na kojima su otkrivene: „Cochlostoma dobrido,“ po visoravni Dobri Do, koja se nalazi između vrhova Nacionalnog parka Durmitor, i „Cochlostoma komarnica,“ po zadivljujućem, ali nezaštićenom kanjonu Komarnice, južno od Durmitora.
„Bila sam zadivljena činjenicom da je u Evropi još uvijek moguće otkriti nove životinjske vrste,“ kaže muzičarka Janine Buisman iz Holandije, koja je učestvovala u jednoj od ekspedicija i koautorka je naučnog rada.
Druga autorka, biološkinja Jovana Đokić iz Crnogorskog društva ekologa (CDE), navodi da je bogati biodiverzitet kanjona, planina i klisura ovog dijela Balkana još uvijek uglavnom neistražen i neotkriven. „Posebno zabrinjava planirano potapanje kanjona Komarnice branom hidroelektrane i akumulacionim jezerom. Time će biti uništeni ovaj divlji riječni kanjon i cjelokupan biodiverzitet u njemu, uključujući mnoge vrste još nepoznate nauci,“ kaže ona.
Zbog ovih prijetnji, kanjon Komarnice postao je predmet sistematskih istraživanja biodiverziteta, sa ciljem da se na naučnim osnovama izgradi argumentacija za njegovu zaštitu. Zato CDE poziva da se kanjon uključi u UNESCO lokalitet Svjetske baštine Durmitor i da se odustane od planova za hidroenergetski projekat. „Hidroenergija nije ni zelena ni održiva kada uništava jedinstveni ekosistem poput ovog,“ kaže Đokić.
Originalni izvor:
Schilthuizen M, Boomsma R, Faes S, Jousma M, Buisman J, Lankenau D-H, Kountouras S, van den Broek M, Hemelaar EM, Noomen J, de Vries R, Lopatriello G, Limongi AR, Maestri S, Kamchev P, van Manen S, Khalik MZ, Delledonne M, Đokić J, Mićanović A, Popović J, Njunjić I, Zallot E (2026) Dvije nove vrste roda Cochlostoma iz područja Durmitora i Komarnice u sjevernoj Crnoj Gori (Caenogastropoda, Cochlostomatidae). Biodiversity Data Journal 14: e196955. https://doi.org/10.3897/BDJ.14.e196955
Više informacija:
- Andrijana Mićanović i Jovana Đokić, Crnogorsko društvo ekologa, [email protected], [email protected], +382-69883485, +382-68463639
- Iva Njunjić (direktorica Taxon Expeditions i istraživačica National Geographic-a), [email protected], [email protected], +31-6-47700593
- Menno Schilthuizen (suosnivač Taxon Expeditions i direktor Taxon Foundation), [email protected], [email protected], +31-6-22030313
Prateći materijal:
- Fotografija A. Puž roda Cochlostoma u Crnoj Gori – foto: Roman Willi | Wildreach Productions
- Fotografija B. Cochlostoma komarnica (a, b) i Cochlostoma dobrido (c, d) – foto: Enrico Zallot.
- Fotografija C. Cochlostoma dobrido – foto: Sotiris Kountouras | Taxon Expeditions.
- Fotografija D. Građani-naučnici i istraživači Taxon Expeditions tragaju za kopnenim puževima na visoravni Dobri Do, Durmitor, gdje je otkrivena vrsta Cochlostoma dobrido. – foto: Pierre Escobas | Taxon Expeditions
- Fotografija E. Ugroženi kanjon Komarnice – foto: Sotiris Kountouras | Taxon Expeditions.
- Video. Puž roda Cochlostoma u Crnoj Gori – video: Roman Willi | Wildreach Productions: https://www.youtube.com/watch?v=Kuv8S5JK8sU
Linkovi:
· Rad u časopisu BDJ: https://bdj.pensoft.net/article/196955/
· Dokumentarni film o Komarnici: https://wildreachproductions.com/komarnica/
· Taxon Expeditions: http://www.taxonexpeditions.com
· Taxon Foundation: https://taxonfoundation.com/project/komarnica-river/?lang=en
· Inicijativa Spasimo Komarnicu: https://www.savekomarnica.com/
· Crnogorsko društvo ekologa: https://drustvoekologa.me/en/
· Durmitor, UNESCO-va Svjetska baština: https://worldheritageoutlook.iucn.org/explore-sites/durmitor-national-park