EuroNatur
2025-2026
Riječni ekosistemi spadaju među najugroženija staništa na svijetu, a na Zapadnom Balkanu ovaj problem postaje sve izraženiji usljed nekontrolisane izgradnje brana i hidroelektrana. Ovakav razvojni trend ozbiljno ugrožava biodiverzitet, prirodne pejzaže i kvalitet života lokalnih zajednica na Balkanu. Prema dostupnim podacima, više od 3.000 hidroenergetskih projekata planirano je između Slovenije i Albanije, dok se Crna Gora suočava sa sve većim izazovima u očuvanju svojih rijeka i prirodnih resursa.
Rijeka Komarnica godinama je u centru pažnje zbog planiranog projekta izgradnje hidroelektrane, koji je, uprkos snažnom protivljenju stručne javnosti, nevladinog sektora i lokalnih zajednica, uključen u ključne nacionalne strateške dokumente i to: Energetsku strategiju razvoja Crne Gore do 2030. godine, Prostorni plan Crne Gore do 2040. godine (usvojen 2025), kao i lista 15 prioritetnih energetskih projekata. Planirani zahvat predstavlja ozbiljnu prijetnju rijeci Komarnici i njenom kanjonu, koji su prepoznati kao područja izuzetne ekološke, pejzažne i kulturne vrijednosti.
Cilj projekta je očuvanje rijeke Komarnice i njenog kanjona od štetnog hidroenergetskog zahvata, kao i obezbjeđivanje njihove dugoročne i trajne zaštite. Projekat se oslanja na zajedničke napore inicijative „Spasimo Komarnicu“, koja okuplja više ekoloških organizacija, međunarodne naučnike i lokalne aktiviste, te predstavlja dio šire regionalne kampanje „Sačuvajmo plavo srce Evrope“, usmjerene na zaštitu posljednjih slobodno tekućih rijeka Balkana.
Kroz kombinaciju naučno utemeljenih analiza, javnog zagovaranja i mobilizacije javnosti, projekatom su definisani sledeći specifični ciljevi:
- Povećati svijest javnosti i institucija o ekološkoj i socio-ekonomskoj vrijednosti rijeke Komarnice i pojačati javni pritisak protiv realizacije projekta hidroelektrane.
- Mobilisati podršku građana i povećati uključenost stručnjaka i civilnog društva u protivljenju projektu HE Komarnica.
- Obezbijediti efikasno učešće inicijative „Spasimo Komarnicu“ i civilnog sektora u procesima donošenja odluka, uz jačanje institucionalne odgovornosti.
- Promovisati dugoročnu zaštitu Komarnice kroz zagovaranje njene integracije u Nacionalni park Durmitor i pokretanje procesa međunarodnog priznanja u okviru UNESCO.
- Pokrenuti konsultativni i istraživački proces, uključujući izradu studije održivog razvoja za područje Komarnice, radi identifikacije razvojnih opcija koje su utemeljene na očuvanju prirodnih vrijednosti, potrebama lokalnih zajednica i dugoročnom javnom interesu.
